Ä°LK SÖZ

Edebiyatla çok küçük yaÅŸlarda buluÅŸtum.. Kitaplar, dergiler, gazeteler içerisinde büyüdüm… Ailemin aydın kiÅŸilikleri (babam öÄŸretmen, annem Viktorya mezunu idi) nedeniyle kütüphanemiz, evimizin en önem verdiÄŸimiz bölümüydü. Okulun tatil olduÄŸu gecelerde, komÅŸular da bizim eve toplanır, babamın anlattığı binbir gece masallarını büyük bir heyecanla hep birlikte dinlerdik. Rüyalarımızı süsleyen bu masalları, babam en heyecanlı yerinde keser, ‘arkası yarın geceye’ deyip hepimizi merak içerisinde bırakır, arkasından ÅŸiir okuyarak dikkatimizi baÅŸka duygulara yönlendirirdi. Annem ve babam pek çok ÅŸiiri ezbere okur, evimizde ÅŸiirsiz gün geçmezdi... Haliyle biz de ÅŸiirleri kolaylıkla ezberlerdik. Aradan uzun yıllar geçmesine karşın, Tevfik Fikret’in “Balıkçılar” isimli ÅŸiiri hala belleÄŸimdedir. Babam, hiciv ÅŸiirlerine de meraklıydı. Namık Kemal, Rıza Tevfik ve EÅŸref’in ÅŸiirleri en sevdikleriydi.. “Feylosof Rıza’yım, dinsiz anlama, Dini ben öÄŸrettim, kendi babama, Her telde oynadım cambazım amma, Sırat köprüsünü geçemem hocam!” Son dörtlüÄŸünü verdiÄŸim, Rıza Tevfik imzalı “Sor Ama Hocam” ÅŸiirini o kadar sık tekrarlıyordu ki, unutmama olanak yok… Babam, kendisi de ÅŸiir yazardı. Henüz kitaplaÅŸtırmadığımız bir defter dolusu ÅŸiiri var. Hiciv ÅŸiirlerinde EkenoÄŸlu takma ismini kullanırdı. Edebiyatımızda hiciv ÅŸiiri varlığını daha lise yıllarında babamdan öÄŸrendim. Çok ilgimi ve sevgimi verdiÄŸim bu tarz ÅŸiirle ilgili çalışma yapmak bu zamana nasipmiÅŸ. 107 yıldan günümüze hiciv ÅŸair ve ÅŸiirlerini araÅŸtırdım. Üç yıl, çok severek, keyif alarak yapılan bir çalışmaydı. Sonrasında, hiciv ÅŸiiri yazanlarımız bir araya toplandı... Bu baÄŸlamda, yapılan uzun soluklu çalışma ile yergi - taÅŸlama türünde ÅŸiir yazan ozan sayısının yadsınamayacak kadar fazla olduÄŸu tespit edildi ve elinizde tuttuÄŸunuz 513 sayfalık kitap oluÅŸtu… Bu kitap, Kıbrıs Türk Hiciv Antolojisi üzerine yazılmış bir ilk kitaptır. Hiciv ÅŸiirlerimizin büyük çoÄŸunluÄŸunun yer aldığını bildiÄŸimiz eski gazete ve dergilerimizin birçok sayılarının çeÅŸitli nedenlerle günümüze deÄŸin ulaÅŸamamalarından, doÄŸal olarak tüm kaynakları görebilmek ve incelemek olanaksızdır. Öte yandan, bugüne kadar üzerinde geniÅŸ boyutlu bir araÅŸtırma çalışması yapılmayan bu konuya ilk kez eÄŸilmemiz ve elde ettiÄŸimiz hiciv ÅŸiirlerine bu ilk kitapta yer vermemizin, gelecek yıllardaki araÅŸtırmacılarımıza toplu bilgiler aktaracağından ve önemli bir boÅŸluÄŸu dolduracağından kuÅŸkumuz yoktur. Yineliyorum; Kıbrıs Türk Edebiyatı’nda gerek ‘mahlas’lı, gerekse açık ismiyle hiciv yazanlarımız üzerine, ne yazık ki bugüne deÄŸin geniÅŸ boyutlu bir basın ya da basılı kitap araÅŸtırması yapılmamıştır. Ancak, baÅŸta araÅŸtırmacı - yazar Harid Fedai olmak üzere, zaman zaman Mahmut Ä°slamoÄŸlu, Hüseyin Çakmak, Bülent FevzioÄŸlu, Kutlu Adalı ve Ulus Irgad gibi araÅŸtırmacı yazarlarımız kimi yazı ve bildirilerinde bu konuya atıfta bulunmuÅŸlar ve bu küçük deÄŸinmeleri ile de Kıbrıs Türk Edebiyatı’nda bir hiciv ÅŸiiri geçmiÅŸinin varolduÄŸunun vurgulanmasına önemli katkı koymuÅŸlardır. Hiciv ÅŸiirimiz üzerine yazılan iki makale, iki de bildiri vardır. Makaleler Harid Fedai’1 ile Kutlu Adalı’ya, bildiriler ise Mahmut Ä°slamoÄŸlu ve bu kitabın yazarına aittir. Kitabın içeriÄŸiyle ilgili bazı açıklayıcı noktalara deÄŸinmek isterim. Bu kitap, üç bölümden oluÅŸmaktadır: Birinci bölümde, hiciv ÅŸairlerimizin kronolojik geliÅŸimleri; Ä°kinci bölümde, süreli olarak yazan ÅŸairlerin hiciv ÅŸiirleri ile takma isimle yazan ve kimlikleri açıkça belli olmayanların ÅŸiirleri; Üçüncü bölümde ise taÅŸlama-mizah ÅŸiirine örnek olacağını düÅŸündüÄŸüm ‘Yeni Yıl Destanları’ yer almaktadır. Kitapta yer alan ilk hiciv ÅŸairi Kenzi’dir. Kenzi’den bir hiciv ÅŸiiir örneÄŸi verilebilmiÅŸtir… Kenzi’nin ÅŸiirleri ile bizi buluÅŸturan kıymetli araÅŸtırmacı – yazar Harid Fedai, Kenzi’ye ait daha baÅŸka hiciv ÅŸiirlerinin varlığından da söz etti. Fakat ne yazık ki Sn. Fedai, bu ÅŸiirleri eski Türkçe yazından günümüz diline aktarmaya henüz zaman bulamadı. Bu nedenle örneklerimizi çoÄŸaltamadık. Kenzi’den sonraki hiciv ÅŸiir örneklerini Ahmet Tevfik Efendi’de görmekteyiz. Kıbrıs Türk Edebiyatı’nda ilk mizah gazetesi olan Kokonoz’u da yayımlayan Ahmet Tevfik Efendi’den çok sayıda ör-nek verilmiÅŸtir. Yukarıda da deÄŸindiÄŸim gibi kendi türünden bir ilk kitap olması nedeniyle Ahmet Tevfik Efendi’nin hiciv ÅŸiirlerini kronolojik bir bütünsellik içinde vermek istedim. Bu nedenle ula-ÅŸabildiklerimin tümünü okuyucuya sunmaya çalıştım. Davul gazetesinden aldığım örneklerin sayısı da aynı nedenle fazladır. Mehmet Ali BayraktaroÄŸlu (Akıncı) tarafından ve HasretkeÅŸ mahlası ile yazılan bu hiciv ÅŸiirlerinin de kronolojik bütünselliÄŸinin bozulmamasına özen gösterdim. Ahmet Tevfik Efendi’nin hiciv ÅŸiirleri ile Davul gazetesinde yayımlanan hiciv ÅŸiirlerini, bu eserleri eski Türkçe’den günümüze kazandıran deÄŸerli dostumuz, kıymetli araÅŸtırmacı-yazar Harid Fedai’nin izniyle aktarıyorum. Kendisine, edebiyatımıza yaptığı katkılarından dolayı teÅŸekkür etmek isterim. Birinci bölümde yer alan ve bu güne deÄŸin hiçbir araÅŸtırmacı tarafından açıklanmayan bazı ÅŸiirlerdeki “Atom” ve “E.R” imzalarının sahipleri, ilk kez elinizdeki kitabın araÅŸtırmacı-yazarı tarafından tespit edilerek yine ilk kez bu kitapla belgelenmiÅŸtir. Kitabın ikinci bölümünde bulacağınız takma isimli yazarların gerçek kimliklerine de uzun araÅŸtırmalar sonucunda ulaşılmıştır. Bu yazarlardan bazılarının gerçek kimlikleri ilk kez bu kitapta deÅŸifre edilirken, saptanan ve kendilerine ulaşılan kimi yazarlarımız da takma imzaların kendilerine ait olduÄŸunu teyit etmiÅŸler, fakat, çeÅŸitli nedenlerden dolayı yıllar sonra deÅŸifre edilmekistemediklerinden, karar ve ricalarına saygı duyulmuÅŸ, kimlikleri bilinmelerine karşın deÅŸifre edilmemiÅŸlerdir. Ülkemizde 1970’de yayımlanmış ilk ve tek hiciv ÅŸiiri kitabı, Özker Yaşın’ın ‘Hödüknamesi”dir. Bu kitaptan 35 yıl sonra yayımlanan hiciv içerikli ikinci kitap, yüz yıllık bir geçmiÅŸi ele alan antoloji kitabımızdır.

Bazı ÅŸairlerimizin ÅŸiir kitapları içerisinde yer alan, bazı ÅŸairlerimizin de dergi ve gazete gibi basılı yayınlarda yer almış taÅŸlama ÅŸiirlerinden örneklere bu antolojide yer verilmiÅŸtir. Antolojideki kimi hiciv ÅŸiirleri için de yazarlarının izinleriyle, özel arÅŸivlerinden yararlanılmıştır. Tümüne, katkıları için teÅŸekkür ederim. Bu kitabın hazırlanma sürecinde bana cesaret veren yakın çalışma arkadaşım ve Samtay Vakfı Program ve Yayın Koordinatörü Bülent FevzioÄŸlu’na; arÅŸiv ve kütüphanelerinden yararlanma olanağı saÄŸlayan Ahmet Necati Özkan ve Necati Özkan Vakfı’na, Öner Aksoy’a, Åževket Öznur’a, MaÄŸusa kütüphanesi ve DAÜ kütüphanesi görevlilerine, baÅŸta müdür Gökhan Åžengör olmak üzere Milli ArÅŸiv çalışanlarına tüm kalbimle bir kez daha teÅŸekkür ederim.. Ve tabii ki Harid Fedai Bey’e sonsuz teÅŸekkürler…DostluÄŸuna, verdiÄŸi arÅŸiv malzemelerine, ve hiçbir yazılı kaynakta bulama-dığım kıymetli bilgilerine… Kitabımı, her koÅŸulda yanımda olan eÅŸim Ata, kızım Asu ve oÄŸlum Sunat Atun’a armaÄŸan ediyorum…

Suna ATUN MaÄŸusa, 2005 1 Harid Fedai : Kıbrıs Türk Yazınında Mizah ve Yergi, Yeni Kıbrıs, Kasım 1986.

Mahmut Ä°slamoÄŸlu : Kıbrıslı Ä°ki Ozandan TaÅŸlama Örnekleri, 2. Ulus-lararası Türk Halk Edebiyatı Semineri, 7-9 Mayıs 1965 - EskiÅŸehir.