ÖNSÖZ

Çeviri yaparken her iki dili bilmek yetmemekte ve dil bilgisine ek olarak, her iki ulusun kültürünü, sosyal yapısını, mizah anlayışını, tarihini ve dinini de bilmek gerekmektedir. Çeviri çalışmalarımda, özgün metnin içeriÄŸine ve ruhuna sadık kalabilmek için çok çaba gösterdim.

Ancak; bire bir çeviri yapılması mümkün olmayan kimi yerlerde de Türkçe bilgimi kullanarak, içeriÄŸe, en yakın olabilecek anlamın kazandırılmasına büyük bir dikkat ve özen gösterdim. ÖrneÄŸin; “It is raining cats and dogs” cümlesinin bire bir Türkçe çevirisi “Kedi ve köpek (yaÄŸmuru) yağıyor” olmasına raÄŸmen, cümlenin ruhu ve gerçek manası “Kedi ve köpeÄŸin çılgınca kavga ettiÄŸi gibi hava da çılgınlaÅŸtı” ÅŸeklinde olup, doÄŸru Türkçe çevirisi “çok kuvvetli yaÄŸmur yağıyor” olduÄŸundan dolayı, çeviride, “çok kuvvetli yaÄŸmur yağıyor” cümlesi ve benzeri tanımlar kullanılmıştır. Özgün metnin, 80 yazarın 12 dilde yazdıklarının çevirisi olması nedeni ile orijinal Ä°ngilizce metindeki bazı cümleler çok uzun olmuÅŸ, özne, sıfat ve fiilin yerleri deÄŸiÅŸmiÅŸ, yer yer Ä°ngilizce dil kurallarına tam olarak uymayan devrik cümleler kullanılmıştır. Bunların çevirisi yapılırken,Türkçe dil kurallarına uyması ve anlaşılır olabilmesi için cümleler kısaltılmış, yer yer bire-bir çeviri yerine cümlesel mana çevirileri yapılmıştır. GeçmiÅŸimizi ve kültürümüzün önemli bir kesitini yansıtması nedeni ile uzun zamandır en çok beÄŸendiÄŸim kitaplardan biri olan Excerpta Cypria, bilindiÄŸi gibi araÅŸtırmacılarımız ve yazarlarımız için de her zaman kaynak kitap görevi görmüÅŸ ve bana göre pahası biçilmez bir eserdir. Zaman zaman, SAMTAY VAKFI’ndaki mesai arkadaÅŸlarım BaÅŸkan Suna Atun’a ve Vakıf Koordinatörü Bülent FevzioÄŸlu’na kitabın bazı bölümlerini bilmedikleri meraklı bir hikâye gibi anlatmam çok ilgilerini çekmiÅŸ, bu ilgiyle de beni, kitabın çevirisini yapmaya teÅŸvik etmiÅŸlerdir. Bu arada, Excerpta Cypria’nın 482’nci sayfasındaki Notlar bölümünün son paragrafında derleyici Claude Delaval Cobham’ın, “Bu küçük derleme için yapabileceÄŸim herÅŸeyi yaptığıma inanıyorum. Ä°çinde hiçbir rüçhan hakkım yoktur ve herhangi bir ülkede, bu konu ile ilgili herhangi bir kurum veya akademisyen tarafından düzeltilmesini, geniÅŸletilmesini ve geliÅŸtirilmesini görmekten mutlu olacağım.” sözleri de, çeviri çalışmalarımı hızlandırmakta önemli bir motivasyon saÄŸlamıştır. Çeviriyi yaparken ve özellikle de 1571 MaÄŸusa kuÅŸatması bölümünde, bir gün kendimi Lala Mustafa PaÅŸa’nın yanında kılıç sallarken, diÄŸer bir gün de Marc Antonio Bragadino’nun yanında çarpışırken hissettim. MaÄŸusa surlarının yanından geçerken, sanki çarpışmalar hâlâ devam ediyormuÅŸ ve önüme elinde kılıç, surlardan birileri her an atlayacakmış gibi beklentiler içine düÅŸtüm. Kale içinde, sarayın önündeki meydanda (Namık Kemal Meydanı) yürürken hamamın bulunduÄŸu köÅŸeden, sanki (kapaktaki) gelin alayı çıkacakmış duygularına kapıldım. Yıkık kiliselere bakarken onları yeni ve ilk inÅŸa edildikleri günkü gibi kullanıma hazır, yıkılmamış görmeye baÅŸladım. Ä°nanıyorum ki, okuma sayfalarınız ilerledikçe sizler de bu rüyaları görecek ve bu duyguları aynı duyarlılıkla tadacaksınız.

Bu çevirideki hiçbir söz dizimi bana ait olmayıp, yazarına aittir. Bazı aÅŸağılayıcı terimleri elden geldiÄŸince, yumuÅŸatmaya çalıştım. Dip notlar ve içerikleri ise tamamen bana ait olup, bu notları tanzim etmek için dört büyük ansiklopedi serisi, dört adet CD Ansiklopedi ve onlarca kitap ile çeÅŸitli haritalar referans olarak kullanılmıştır. Excerpta Cypria kitabının özgün basımında hiçbir resim yoktur. Yazılı bilgilerin anlaşılırlığının daha kolay ve kalıcılığının daha uzun soluklu olması gerçeÄŸinden hareketle, bu kitapta kullanılan resimlerin tümü SAMTAY VAKFI Yöneticileri tarafından özenle seçilmiÅŸ ve sayfalarımızda görsel bütünsellik için deÄŸerlendirilmiÅŸtir. Bu resimlerle desteklenen bilgilerin, okuyucuların, tarihin sayfalarında geriye doÄŸru yapacakları yolculuklarında o günleri yeniden yaÅŸamalarına yardımcı olacağına inanmaktayız. Resimleri tespit edebilmek ve toplayabilmek için Türkçe, Ä°ngilizce ve Rumca Ansiklopediler, haritalar ve onlarca kitap taranmış, metne en uygun olanlar titizlikle seçilmiÅŸtir. Aranan doÄŸru resimlerin bulunamadığı noktada, illüstrasyon (düÅŸsel resimleme) tekniÄŸini kullanma yönüne gittik. Kitabımızda yer verdiÄŸimiz illüstrasyonların tümü SAMTAY VAKFI’nda, vakfın elektronik donanımı ile hazırlanmıştır. Bu baÄŸlamda, asma köprülü MaÄŸusa kalesi giriÅŸ kapısı illüstrasyonunun beni çok etkilediÄŸine de, deÄŸinmek isterim. Kitabın çeviri ve yayına hazırlanması sürecinin her aÅŸamasında yanımda olan, çalışmalarıma katkı saÄŸlayan SAMTAY VAKFI BaÅŸkanı, eÅŸim Suna Atun ile Vakıf Koordinatörü’müz, Åžair, AraÅŸtırmacı-Yazar Bülent FevzioÄŸlu’na teÅŸekkürü, bir gönül borcu bilirim.

Ata ATUN

Mağusa, Kıbrıs 21 Ocak 2002