KIBRIS TÜRK HALK EDEBİYATINDA

DESTANLAR VE AĞITLAR

ÜZERİNE BİLGİLER-BELGELER-ARAŞTIRMALAR

Cilt III

Ebat : 13.5 x 19.5 cm    430 Sayfa

Yazarlar : SUNA ATUN - BÜLENT FEVZİOĞLU

Fiyatı :

Kıbrıs      : 19 YTL

(14 YTL +   5 YTL Posta)

Yurt Dışı : 27 YTL

(14 YTL + 13 YTL Posta )

İ Ç İ N D E K İ L E R

Bener Hakkı HAKERİ :

Önsöz : ......................................................................................... 1

Suna ATUN :

Dönemeçler ve Köşe Taşları : .................................................... IX

Bülent FEVZİOĞLU :

“İlm ü Hikmet Güft ü Kal” Yolunda

“Mana” Olmaya Çalışmak ... : ........................................... XIII

Yazar :                                                                                   Sayfa :

Mustafa Kemal SAYIN :

Habibe Kızı İle Sürûr Arab’ın Destanı : ...................................... 1

Lâbtalı Kâmil Efendi Destanı : .......................................... 21

Mustafa Kemal Sayın (Resim) : ........................................ 36

Hikâyet Ül Sabri Efendi Nuhzade : ............................................ 37

Oğuz Yorgancıoğlu (Resim) : .................................................... 76

Oğuz YORGANCIOĞLU :

Dragoman Hacı Yorgaci Kornesiyu Hakkındaki İki Destan

ve Bu Destanların Düşündürdükleri : ......................................... 77  

Dragoman Hacıyorgaci’nin Türküsü : ....................................... 82

Hüseyin ARSLAN :

Panaya’da Geçen Olayın Destanı : ........................................... 103

Mustafa Muzaffer Özboşnak (Resim) : .................................... 106

Mustafa Muzaffer ÖZBOŞNAK :

Eğitici Destanı : ........................................................................ 107

Mustafa Muzaffer Özboşnak’ın

Yarım Kalmış Son Destan Çalışması : ..................................... 113

İkinci Dünya Harbi Üzerine İki Destan Çalışması : ................. 129

İbrahim FEYZULLAH (Fevzioğlu) :

Veda Şiiri : ............................................................................... 141       

Derviş MEHMET :

Cenge Giderken Bir Askerin Destanı : .................................... 147

Altay SAYIL :

Köfünye Çifte Cinayeti : .......................................................... 149 

Mustafa GÖKÇEOĞLU :

Anayıla Muallime Gızın Gatili Desdanı : ................................ 152

Hanaylar Yaptırdım (Anonim, Ağıt – Türkü) : ........................ 154

Mustafa Gökçeoğlu (Resim) : .................................................. 156

İsmet KONUR’ur “Kıbrıs Türkleri” Kitabında Yer Alan

Dört Ağıt – Türkü : .................................................................. 157

Lâkamadyalı Ali : .................................................................... 158

Tahir’in Türküsü  : ................................................................... 159 Rayıf’ın Türküsü : .................................................................... 159

Dervişim Türküsü : .................................................................. 160

Mustafa GÖKÇEOĞLU :

Hacer’e Ağıt : ........................................................................... 161

“Kıbrıs Destanı”nın yazarı,

Aysimyolu Hasan DERYA (Resim) : ...................................... 168

Hasan DERYA :

Kıbrıs Destanı : ........................................................................ 169

Hayvanlar Üzerine Destanlar

Horozun Destanı [1] : ............................................................... 183

Horozun Destanı [2] : ............................................................... 184

Sıçan Destanı : ......................................................................... 185

Kedisözü Destanı : ................................................................... 185

Ol Sinek Destanı : .................................................................... 186

Emine Türküsü : ....................................................................... 187

Raif Rauf DENKTAŞ (Resim) : .............................................. 190

Cemal ÖZGÜRSEL :

Raif’e Ağıt : ............................................................................. 191

Raif’e Ağıt (Nota) : .................................................................. 192

Şehit, Saydam MUSTAFA (Resim) : ...................................... 194

Saydam’a Ağıt : ....................................................................... 195

Cafer Ağa Ağıtı : ...................................................................... 196

Balalanlı Rauf’a Ağıt : ............................................................. 197

Mustafa Gökçeoğlu’nun,

“Tezler ve Sözler 1” Kitabının Kapağı (Resim) : .................... 198

Ahmet Ağa Ezgisi : .................................................................. 199

Kıbrıslı Türklerde

1950 Yılı Sonrasında Yazılan

                             Y E N İ  D E S T A N L A R  : .................. 204

Bener Hakkı HAKERİ :

Bir Arada 4 Destana Önsöz : .................................................... 205

Lefkoşa’nın Fethi : ................................................................... 207

Mağusa’nın Fethi : ................................................................... 217

Bener Hakkı Hakeri (Resim) : ................................................. 224

Leymosun Türk Savunması : ................................................... 225

II. Destan : ................................................................................ 230

III. Sonra : ................................................................................ 241

Leymosun’da İkinci Pılevne Savunması, Önsöz : ................... 246

Leymosun’da İkinci Pılevne Savunması : ................................ 248

Rauf Raif Denktaş (Resim) : .................................................... 262

Rauf Raif DENKTAŞ :

Erenköy Destanı : ..................................................................... 263

Mahmut İSLÂMOĞLU :

Mehmetcik ve Kıbrıs Destanı : ................................................ 271

Mahmut İslâmoğlu (Resim) : ................................................... 280

Mahmut İSLÂMOĞLU :

Osmanlı Saltanatı : ................................................................... 281

Orbay Deliceırmak (Resim) : ................................................... 286

Orbay DELİCEIRMAK :

Sömürge Çocuğunun Türkiyesi : ............................................. 287

Hizber Hikmetağalar (Resim) : ................................................ 294

Hizber HİKMETAĞALAR :

Kıbrıs Senfonisi

(Manzum Fetih Tarihi – 1570 / 1571) : .................................... 295

Erdoğan [Erdem] MUHAMMET :

Mağusa Destanı : ...................................................................... 303

Oktay ÖKSÜZOĞLU :

Erenköy Destanı : ..................................................................... 307

Ahmet NİYAZİ :

Ayvasıl Destanı : ...................................................................... 309

Ahmet Niyazi (Resim) : ........................................................... 312

Ömer Faruk YALDIZKAYA :

Kıbrıs Ağıtları İle

Türkmen Ağıtları Üzerine Bir İnceleme : ................................ 313 Bülent FEVZİOĞLU :

Kıbrıs Destanı : ........................................................................ 325

Özker Yaşın (Resim) : .............................................................. 342

ÖZKER YAŞIN :

Girne Kapısı’nda Polis Osman : ............................................... 343

Polis Osman’ın Rodos Anılar II : ............................................. 348

“Bayraktar Destanı”nın Kitap Kapağı (Resim) : ...................... 356

Bayraktar Destanı : ................................................................... 357

Canbolat’ın Atı : ....................................................................... 362

Suna ATUN :

Kıbrıs Türk Halkbiliminde Ağıt : .................................... 365

Bülent FEVZİOĞLU :

Sular Çekti Onları : .................................................................. 389

Sular Çekti Onları (Nota) : ....................................................... 392

Kıbrıs Türk Halkbilimi Çalışmalarıyla

Destanlarımıza ve Ağıtlarımıza Emek Verenlerimiz : ............. 394

·        Bener Hakkı HAKERİ : ..................................................... 395

·        Özker YAŞIN : .................................................................. 397

·        Mustafa Kemal SAYIN : ................................................... 399

·        Mustafa GÖKÇEOĞLU : .................................................. 402

·        Mustafa Muzaffer ÖZBOŞNAK : ..................................... 407

·        Bülent FEVZİOĞLU : ....................................................... 408

·        Suna ATUN : ..................................................................... 412

Destanlar ve Ağıtlar’ın

Birinci Cildinde Yer Alan Yazarlar ve Konular : .................... 416

Destanlar ve Ağıtlar’ın

İkinci Cildinde Yer Alan Yazarlar ve Konular : ...................... 421

Yararlanılan Kaynaklar : .......................................................... 425

ÖNSÖZ

   Kıbrıs Türk yazınında öyle görülüyor ki en çok ürünü olan dal, şiirdir. Çok kez kısa oluşu, kolay yayınlanır; şarkı, türkü olarak söylenilirliği; kolayca ezberlenebilir olması şiirin daha çok üretilmesinin nedenlerindendir. Bu dal içerisinde anonim ya da üreteni bilinen destanlarla ağıtların sayısı az değildir.

    Bence şiirin kolay ezberlenebilirliği toplumlarda, kimi olayların anlatılmasında kullanılmasının nedenlerinden birisiyse, diğer bir neden buna bağlı olarak dünlerde yayın organlarının olmayışı ya da azlığından ötürü kimilerini olupbitenleri, düşüncelerini anlatmak için şiir söylemeğe itmesidir. Bunların arasında şiir alanında usta olanlarla şiirin ilkelerini bilmeyenlerin oluşu bu yönden varlaştırılan yapıtların yazınsal değerini ortaya koymuştur. Nedir yazılan; ister şiirin usta şairlerin bildiği ilkelere uygun olsun, isterse olmasın toplumun yapısını, kimi olayları ve yazanda, söyleyendeki düşünceleri aktarması yönünden önem taşımaktadır. Bu gibi şiirlerin çoğu; toplumbilimcilerle tarihçilere kaynak olup o zamanın olaylarına varmada belgesel nitelikteki yapıtlardır.      

    SAMTAY Vakfı ilgililerinin olabildiğince toplumumuzdaki ağıtlarla destanları derlemeğe, ortaya çıkarmağa; yazınla ilgilenenlere olduğu kadar toplumumuzun dünlerdeki yaşamı, düşüncesi, yapıpetmelerinde bilgileri dizelerde, şiirlerde görmeği isteyenlere üç kitap halinde sunmaları, gerçekten önemli olaydır. Bundan ötürüdür ki bugüne dek yayımladığım dört destanı, yapıtta yer alması için yeniden gözden geçirilmiş biçimleriyle vermekten geri kalmadım. Kitapta yer verilmemiş kimi destanlar varsa bu yer verilmeme, yayımlamama belki de yazanların tutumlarından kaynaklandı. İlerilerde vakıf ilgilileri bu üç yapıtın yeni baskılarını yaparlarsa kitaplara girmeyen ve sonradan bulunan, verilen ağıtlarla destanları, güçlükleri aşarak, ekleyecekler ya da yeni ikinci baskılara gidilmezse, çalışmalarına bakarak, bir dördüncü kitabı yayımlayacaklarını diyebilirim.      

    Elinizdeki kitap “Kıbrıs Türk Halk Edebiyatında Destanlar Ve Ağıtlar Üzerine Bilgiler - Belgeler - Araştırmalar” adıyla yayımlanan üçüncü yapıttır ve ilk ikisini tamamlayıcıdır. Bu kitapta da destanlarla ağıtlara emek verenlerin yaşamöyküleri eklendi ve okurun daha önceki iki yapıt hakkında bilgi sahibi olması için “onlarda yer alan yazarlar ve konulara”a  yer verildi.

Yapıtın başka bir özelliği, 1950 sonrasında ve içlerinde başlangıçlardaki destan anlayışından farklı anlayışla yazılmış bulunan geniş soluklu destanlara yer verilmiş olmasıdır.   

    Her üç yapıt bu toplumun, adadaki yaşamı, olupbitenleri ozanların dilinden öğrenmek isteyenler için önemli yapıtlar olup öğrenim kurumlarımızda “yazınımız üstüne bilgi verenler”in ya da “bilgi almak isteyenler”in yararlanabilecekleri başyapıt özelliğindedir. 

   Yapıtın bütününü okuduğum halde içeriği üstüne ayrıntılı bilgi vermeği gereksiz görüyor; okuru ağıtlar ve destanlarla, yaşamöyküleriyle, konuyla ilgili yazılarla başbaşa bırakıyor, böylesi geniş kapsamlı üç yapıtı yayımlayanlara teşekkür etmeği ve kutlamağı borç sayıyorum.

Bener Hakkı