KIBRIS TÜRK
EDEBİYATINDA ÖYKÜ'NÜN 107 YILLIK
KRONOLOJİK-ANTOLOJİK
TARİHSEL SÜRECİ
Ebat : 14 x 20 cm 477 Sayfa
Yazar : SUNA ATUN ve BÜLENT FEVZİOĞLU
|
KIBRIS TÜRK EDEBİYATINDA ÖYKÜ'NÜN 107 YILLIK KRONOLOJİK-ANTOLOJİK TARİHSEL SÜRECİ Ebat : 14 x 20 cm 477 Sayfa |
|
Yazar : SUNA ATUN ve BÜLENT FEVZİOĞLU |
| e-mail :
samtay@kibris.net
veya ata.atun@atun.com
Ana Sayfa
|
|
|
Fiyatı : Kıbrıs : 25 YTL (20 YTL + 5 YTL Posta)
Yurt Dışı : 34 YTL (20 YTL + 14 YTL Posta )
|
|
İÇİNDEKİLER |
|
Suna ATUN Samtay Vakfı, Başkan : Tarihin Derinliklerinde Nostaljik Bir Yolculuk : ………...… IX
Bülent FEVZİOĞLU Samtay Vakfı, Program ve Yayın Koordinatörü : Kıbrıs Türk Edebiyatı’nda Öykü Yazını ve Yayıncılığı : ………………………………… XV
Ahmet TEVFİK : ........................................................................... 1 1897 - Bir Manzara-i Dil-gûşa : .................................... 3
İrşad Dergisi’nden : 1921 - Albüm : …….…………………………………. 19 1922 - Bir Hikâye : …………………………….…….. 23
Mehmet Ali AKINCI : ………………...……..………………… 28 1923 - Kedi Yavrusu Zannetti : ….……..…….……… 29 1923 - Hasretkeş - Komşunun Günlüğünden : ….….. 31 1923 - Kasa Hırsızları : ………...……………...…….. 33 1923 - Gece Baskını : ................................................... 35 1923 - Sırma Saçlar : ………..……………….……… 37
Suna ATUN: Kıbrıs Türk Yazın ve Yayıncılığında Mürekkebi Kurumayan Bir Kalem: Hikmet Afif MAPOLAR : …………………………… 41 Mapolar’ın Anılarında, Öyküleri ve Öykü Yazarlığı : …………………...……. 56 1939 - Son Çıldırış : ……………………………...….. 63 1943 - Toprak Aşkı : …………………………….…… 73 1943 - Kahve Fincanındaki Aşk : ……………..…….. 87 1946 - Ahtapot Avı : ..................................................... 93 1950 - Potuğun Pembesi : ……………………..….…. 99 1955 - Öğretmen Cemil’in Ölümü : …………….….. 103
İsmail Edip ANLAR [Karagözlü] : ………..……...…..……… 110 1940 - Saadet Yolcuları : ………….………...……… 111 1946 - Çamlar Köprüsü : …….….…..………...…… 131
Vecihe Hulûsi HACIBULGUR :………………………...……. 136 1943 - Sukût : ……………......………………..……. 137
Semih Sait UMAR : ………………..……………...…….…… 144 1943 - Şeytan Arabası : ..……………...……………. 145 1946 - On Altıya Bir : ………...…..…………...……. 151
Işık EKENOĞLU [Enveriye Işık Hami] :……..…………….... 158 1945 - Sarı Altınlar : ……….....……………....……. 159
Lütfi EKENOĞLU [Mustafa Lütfi Hami] : ………….....……. 166 1945 - Sütçü Nine : ……..……………………..……. 167
Emine Hazım REMZİ [Engin Gönül - Emine Otan] : …..….... 172 1945 - Hikâye : ……….....……………………….…. 173 1946 - Mümtaz’ın Orijinal Bir Hikâyesi : …………. 177
Osman ÖREK : ……..…………………………………...….... 184 1945 - Hata, En Büyük Terbiyecidir : ...….…..……. 185
Reşat Kâzım IŞINAY : ………………..…………………..….. 190 1945 - Gözdağı : ……..…………………………..….. 191 1945 - Yurdsuz İvan : ………………………….…… 195 Salâhi Ramadan SONYEL : …………………………….…… 204 1947 - Para : ………………………………….…….. 205
Cevdet ÇAĞDAŞ : …………………………………………… 212 1947 - Hastanın Aşkı : …………………………..…. 213 1954 - Avare : ………………………………………. 217
Vamık Cemal VOLKAN : ……………………………………. 220 1948 - Lânet : ……………………………….………. 221 1950 - Eski Helvacı : ……………………………….. 225 1950 - Afrodit’in Hamamındaki Su : …………….... 229
Haşmet GÜRKAN : …………………………………..……… 232 1948 - Ressam Çoban : ……………………………... 233
Mustafa İ. ADİLOĞLU : ……………………………….……. 236 1949 - Kumar Yüzünden : ………………………….. 237 1949 - Canavar : ………………………….………… 239
Necati SAĞER : ………………………………….……………242 1949 - Bir Namus Kurbanı : ………....…………….. 243 1949 - Bir Nankör : ………………………………… 247
Taner F. BAYBARS : ………………………………………… 252 1949 - Gaga Takırtısı : …………………..…………. 253 1953 - Skoçya Hanı : ……………………..………… 255 1955 - Sie Sind Eşek : …………………………...…. 259 1955 - İspinozlar : …………………………..……… 265
Fazıl ÖNDER : ………………………………………………. 268 1950 - Çınarlı Kulübenin Kadını : …………………. 269 1950 - Para Etmiyen Sır : ………………………….. 279 1950 - Hayattan Örnekler : …………………..…….. 287
1951 - Ateşböceği - Ukalâlık : ……………...………. 291 1951 - Ağustosböceği - Fedakâr Muallim : ………... 295 1951 - Ağustosböceği - Öksürük İlacı : ……...…….. 301
Sevim YAVUZ : …………………………………….………… 306 1951 - O Korkunç Gece : …………………………… 307 1951 - Bir Tek Kadın : ……………………………… 311
Özker YAŞIN : ……………………………………..………… 320 1951 - General Rasim : …………………….………. 321 1951 - Evimiz : ………………………………...……. 325 1952 - Bir Çorba Kâsesi : …………………………... 329 1954 - Pastacı Dükkânı : …………………………… 333
Özkan DERVİŞ : ……………………………………...……… 338 1951 - Karımı Ben Öldürdüm : ……………......…… 339 1963 - Bulgur Pilâvı : ……...……………………….. 347
Şengün KURTULUŞ [Hüseyin Yusuf ŞENOL] : ….....……… 352 1951 - Uçurumdan Kurtuluş : ……………..………. 353 1951 - Yeni Mahallem : ………………………..…… 363 1952 - Uyku : ……………………………………….. 373 1955 - Kazanç Motoru : ………………………...….. 377
Argun Fadıl KORKUT : ………………………………...…… 380 1952 - Kızlar Kocasız Kaldı : ……………….………. 381 1952 - Yeşil Beş Liralık : ………………………..….. 395 1952 - Bir Siyaset Oyunu : …………………………. 401 1952 - Bir Motosiklet Kazası : …………………..….. 405
1952 - Kelebek - Kaçırılan Fırsat : ……………........ 407
Mustafa TANGÜL : ………………………………………….. 412 1952 - Futbol : ……………………………………… 413 1952 - Moda : ………………………………..……… 419 1955 - Sarı Bekir : ……………………………….…. 425
Z. Nuri DAĞDAŞ [İbrahim Zeki BURDURLU] : ………...…. 428 1952 - Beş Bin Lira : ………………………….……. 429 1952 - İki Çırak : …………………………………… 433
Bener Hakkı HAKERİ : ………………………………...……. 436 1953 - Yalan : ………………………………………. 437 1953 - İlhami Bey : …………………………………. 461 1955 - Toprak Açtır : ……………………………….. 463
Bu Kitabı Hazırlayanların Biyografileri :
Bülent FEVZİOĞLU : …………………………….… 467 Suna ATUN : ……………………………...………….473
|
|
Tarihin Derinliklerinde Nostaljik Bir Yolculuk….
Suna ATUN Samtay Vakfı, Başkan.
Eski gazete ve dergi sayfaları arasında başladı serüvenimiz… Gizem ve heyecan dolu, uzun nostaljik bir yolculuk… Bu uzun yolculuğumuz içerisinde yayınlanmış kitabı olmayan pek çok öykücü ile tanışırken, nice tanıdık isimlerle de, daha ön-celeri hiç bilmediğimiz, duymadığımız öykülerinde buluştuk… Araştırmış olduğumuz öykü tarihimizin derinliklerinde kimler, kimler yoktu ki?... Örneğin; daha çok şair kimlikleri ile edebiyatımızda yerini almış isimlerin bir dönem kaleme almış oldukları öykülerine yıllar son-ra ulaşmamız bizleri olduğu kadar şairlerimizi de heyecanlandırdı ki, bunlar arasında, yaşamını İstanbul’da sürdüren Özker Yaşın, yaşamını İngiltere’de sürdüren Mustafa Adiloğlu ve ülkemiz içeri-sinden de Fikret Demirağ vardı… Fikret Demirağ’ın öyküleri ikinci cildimizde yer alacak olması-na karşın, burada adı geçtiği için, şairimizle ilgili çok önemli bir ayrıntının altını çizmemiz gerekmektedir. Şairimizin, eski gazete koleksiyonları arasında bulduğumuz ve ikinci cildimiz içerisinde yayınlayacağımız öykülerini ‘öykücü Fikret Demirağ’ olarak değil, ‘şair Demirağ’ kimliğiyle ele ala-cak ve öykü tarihimizin kronolojik süreci içerisinde yer almış öy-külerimizden seçilmiş örnekler olarak, okurlarımıza sunacağız. Evet… Eski gazete ve dergi sayfaları arasında başladı serüvenimiz… Araştırmış olduğumuz öykü tarihimizin derinliklerinde kimler, kimler yoktu ki?... Günümüzde, adları anıldığı zaman, artık, ‘gazeteci-yazar’ kim-likleriyle hatırladığımız Ahmet Tolgay ve İsmet Kotak… Araştırmalarımızda, Tolgay ve Kotak’ın 40-50 yıl önce yazmış ve yayınlamış oldukları ilginç öyküleriyle buluştuk… Ve sonra; ressam Cevdet Çağdaş, ağaç oymacısı Şinasi Tekman ve Kıbrıs Türk siyasetinde iz bırakmış, bir dönem gelmiş ki, genç devletimizde başbakanlık görevi üstlenmiş bir başka önemli isim : Osman Örek… Hep, edebiyat tarihimizin buğulu derinliklerinde karşılaştığımız öykü yazarlarımız… Öykülerdeki konular, isimler ve anlatımlar hep, yaşanan o eski günlerden günümüze kalmış bir tutam acı, bir tutam sevinç … Aşk ve namus uğruna işlenen cinayetler, kumar kurbanı kadın-lar, tutkulu aşklar, aşkı uğruna kendi feda eden kadınlar ve Lef-koşa Rum kesimindeki ünlü Metaksas Meydanı’nın da tanıklığını yaptığı kimi buluşmalar…. Yazarlarımızın çoğu, öykülerinde, ‘müstear’ da denilen takma i-simler kullanmışlar… Müstear imza kullanmalarının başlıca nedeni, bu yazarlarımızın, aynı zamanda İngiliz yönetiminin kamu görevlisi de olmaları… İngiliz yönetiminin baskıcı yasakları ve tanınmama isteği… Kitabımızın hazırlık süresinde, gazete ve dergilerimizin sayfala-rı arasında birçok takma isimlerle karşılaştık. Bu isimlerin, ger-çekte kimler olduklarına ulaşabilmemiz ise, doğrusu, çok da kolay olmamıştır. Çünkü dönemin gazete ve dergileri, zaman zaman sayfaları arasına taşımış oldukları kimi öyküleri Türkiye’den Kıb-rıs’a gelen edebiyat dergilerinden iktibas yapmaktaydılar.. Bir yandan kimi takma isimlerin günümüzde de hâlâ deşifre edi-lememeleri, diğer yandan, gazetelerimiz ve dergilerimizde iktibas edilmiş öyküler, bizleri bu öykü yazarlarının kimliklerini tespitte epeyce zorladı. İşte, bu gibi öykülerin bazıları, onca yoğun soruşturmalarımıza karşın çözümlenemediğinden ve ‘Kıbrıslı Türk yazarlarına ait olup olmadıkları’na dair şüphelerimizi ortadan kaldıramadıkların-dan dolayı kitabımıza alınamamışlardır. Onları, bulmuş olduğumuz eski gazete koleksiyonlarının tozlu, sarı sayfaları arasındaki yerlerinde kendi kaderleriyle başbaşa bırakmak zorunda kaldık… Kimi öykülerin izlerini süre süre ya imza sahiplerinin doğrudan kendilerine, ya o imza sahibinin başkaca aile fertlerine ulaştık.. Ve, nostaljik yolculuğumuzun en yoğun duygu yüklü anları da, işte bu anlardı… Her biri, bir başka öyküye konu olabilecek anlar yaşadık… Şimdi artık aramızda olmayan kimi öykü yazarlarımızın en ya-kın aile bireyleriyle birlikte içimizin burkulduğu, titrediği anlar da oldu, birbirlerimizin ellerine tutunarak ağladığımız anlar da… Peki, ya, yıllar önce yitirmiş olduğu anne ve babasının bir za-manlar takma isimlerle öyküler yazdıklarını ve bu öykülerin gaze-te ve dergilerde yayınlanmış olduğunu ilk kez bizden öğrenen aile bireylerinin yüzlerinde toplanan o büyük şaşkınlığı, sevinci ve hayranlığı hangi sözcüklerle anlatabiliriz ki…?
* * *
Ya, bir başka öykünün izinde giderek kapısını çaldığımız o soh-betine doyulmıyan aydın ve kibar hanımın gözlerindeki yoğun acısının altından dökülen sevgi ve özlem ışığına ne demeli..? Kaybettiği sevgili eşinin, öykü yazarlığı kimliğiyle yıllar sonra yeniden hayat bulmasından duyduğu büyük gurur, mutluluk ve özlemiyle birlikte yumaklaşan hanım… Bu, son derece olgun ve kültürlü emekli öğretmen hanımla ilk kez karşılaştık.. Fakat, acıyla karışık mutluluğunu da, kırk yıldır birbirlerini tanıyan dostlar gibi paylaştık, birlikte ağlaştık…
* * *
Ve 40’lı yılların tanınmış bir başka usta kalemi : “YAVUZ” … Bu usta kalemin oğlu Altan Yavuz da, babası gibi gazete yazıları, fıkralar ve makaleler yazmış bir başka ünlü isim… Altan Yavuz’un öykücü yanıyla da tanıştık… Yavuz ailesinden bir başka öykücü… Bir bayan… Öykülerindeki imzanın takma olup olmadığını öğrenmek için, bu kez, bayan imzasının kimliğini araştırmaya başladık… Çünkü, 1940’lı, 50’li yıllarda görülen öykülerimiz arasında bir bayan imzası, dikkat çekecek kadar sıra dışıydı.. Öykülerimizde bir ba-yan imzasına, kolay kolay rastlanmıyordu.. Araştırdık… Yolumuz, Londra’ya değin uzayıp gitti.. Yavuz’un kızı olduğunu öğrendiğimizi, Sevim Yavuz… Geçmiş yıllar içerisinde Londra’ya göç ettiğini öğrendiğimiz Se-vim Yavuz’un aramızdan ayrılmış olduğu gerçeğine ulaşmamızla gelen ‘geç kaldık’ duygusunun acısını, taa.. derinlerden hisset-tik… Londra’daki oğlu ile yarı İngilizce, yarı Türkçe yaptığımız telefon konuşması sonunda, aynı ortak dili paylaştık : Hüzün.
* * *
Ve öyküler, şiirler, makaleler yazmış üretken bir us… Bir yanıyla sevdiği kadına, karısına defterler dolusu şiirler yaz-mış (hanımı kendine yazılan şiirlerden bahsederken içi gülen göz-leriyle, yıllar öncesinden başlayan aşklarının halen ne kadar sıcak olduğunu anlatıyordu sanki…) bir aşık; diğer yanıyla, oğlunu çok genç yaşta kaybeden ve bu büyük kayıpla birlikte kendi duygula-rını da gömmeğe çalışan bir baba… Yazmamanın, düşünmemenin kendisini yaşamdan koparacağını çok çok iyi bilen ve yine de bu gerçeği bile bile kaç yıllık dost kalemini kırarak kendini - ve as-lında hiçbir sonuçtan ötürü suçlu olmayan kendini - cezalandırma yönüne giden acı dolu bir baba, bir yazar… Biz, bu acılı yazarımızla yeşillikler, ağaçlar içindeki bahçesinde saatlerce sohbet ettik.. Yaşamını, adeta kare kare O’nun anlatımı ile izledik… Ve sonuçta, yıllardır kırmış olduğu kaleminin, şimdi artık o sevgili oğlunu öyküleştirebileceği fikrinde buluştuk.. Kırk yıl aradan sonra, yeni bir kalemle, yeniden yazım hayatına dönmesi gerekliliği ortak kararında birleştik sanıyorum…
* * *
Bulabildiğimiz, o, 60-70 yıl öncesine ait siyah beyaz resimlerde-ki insan yüzleri, bizleri sevindirdi. Ve şimdi artık, yalnızca resim-lerde ve öykülerde kalanların, bu resim ve öykülerde yaşayanların ruhlarına, dualar ettik… Serüvenimiz, öyküler yolculuğunda devam etti… Nedense hep kadınların yanlış yaptığı, kumar oynadığı, hasta veya kör öykü kahramanlarına içten içe üzüldük… * * *
Kıbrıs Türk Edebiyatı’nda ulaşılabilen ilk öykülerden olan Bir Manzara-i Dil-gûşa ile, 1923 tarihli Davul mizah gazetesinde ya-yımlanan öyküleri eski Türkçe’den çevirileriyle günümüz diline ve edebiyatımıza yeniden kazandıran önemli kilometre taşlarımız-dan Sayın Harid Fedai’nin yayınlarından yararlandık, bu en eski hikâyelere kitabımızda yer verdik. Değerli hocamız Harid Bey’e; kimi takma isimli öykü yazarları-mızın gerçek kimliklerine ulaşmamızda göstermiş olduğu duyarlı-lığı yanında, İrşad, Kokonoz, Akbaba gibi eski Türkçe yayınlan-mış kimi gazete ve dergi içeriklerinden de bizleri bilgilendirmiş olmasına, minnettarız..
Bilgi alabilecek ve yararlanılabilecek belge sayısı o kadar az ki toplumumuzda… İşte bu çok önemli ve her yerde kolay kolay ulaşılamayan bilgi ve belgelerin kitabımızda kullanılması için ilgi ve katkılarını biz-lerden esirgemeyen, çok özel arşivlerini bizlerle paylaşan değerli dostlarımızdan Şevket Öznur’a, Necati Özkan Vakfı’ndan Ahmet Necati Özkan ile Nazif Bozatlı’ya , Ali Nesim’e, Ergin Birinci’ye, Erol Olkar’a, Sadi Toğan’a, Mustafa Karagözlü’ye, Şinasi Tek-man’a, İlter Veziroğlu’na ve başta KKTC. Milli Arşiv Müdürü Gökhan Şengör olmak üzere arşiv personeli ile eski öykü yazarla-rımızın değerli ailelerine teşekkürü, bir borç biliriz.. Samtay Vakfı olarak hep aynı düşünce ışığında ve;
“Dünü araştırarak bu güne, dün ve bugünü de yarınlara taşımak”
misyonumuzla, dört yıllık geçmişi olan vakfımızın dokuzuncu ki-tabını toplumumuza kazandırmış olmaktan büyük bir heyecan ve mutluluk duymaktayım.
|
